Studia prawa niemieckiego

Model kształcenia prawników w Niemczech składa się z dwóch części. Pierwszą część stanowią uniwersyteckie studia prawnicze trwające co najmniej 4 lata i kończące się „egzaminem prawniczym pierwszego stopnia“. Drugą część stanowi dwuletnia aplikacja, w ramach której aplikanci pogłębiają swoją wiedzę z różnych dziedzin prawa. Aplikację zwieńcza tak zwany „państwowy egzamin prawniczy drugiego stopnia“. Po zakończeniu aplikacji i zdaniu drugiego egzaminu prawniczego absolwenci mogą wykonywać zasadniczo wszystkie zawody prawnicze w Niemczech.

Przebieg studiów prawniczych na Viadrinie

Struktura studiów na Viadrinie

Studia prawa na Viadrinie dzielą się na trzy fazy. Na pierwszą z nich składają się trwające 3 semestry studia podstawowe, które zakończone są egzaminem kończącym. Kolejnym etapem są studia zasadnicze trwające od 5 do 7 semestrów. Studia zwieńcza faza egzaminacyjna. W zależności od osobistego planu studiów studia zasadnicze i faza egzaminacyjna mogą się czasowo zazębiać. Regulaminowy czas studiów wynosi 9 semestrów ze względu na wymagający program nauczania na tym kierunku, co odpowiada maksymalnemu okresowi otrzymywania stypendium BaföG.

Studia podstawowe i egzamin kończący pierwszą część studiów

Studia podstawowe mają na celu przyswojenie sobie podstaw nauk prawniczych (wiedzy z zakresu historii prawa, filozofii prawa i logiki) oraz głównych dziedzin prawa (prawa cywilnego, prawa karnego oraz prawa publicznego). Na wykładach z prawa cywilnego, karnego oraz publicznego (tzw. kursy podstawowe) studenci uzyskują potrzebną fachową wiedzę prawniczą oraz poznają specyfikę sposobu pracy prawników, przyswajają sobie technikę „subsumpcji” i reguły formułowania opinii prawnych poprzez rozwiązywanie kazusów.

Oprócz kursów podstawowych studenci uczęszczają na prowadzone przez asystentów konwersatoria w celu nabycia wiedzy praktycznej i zgłębienia technik pracy.

Egzamin kończący pierwszą część studiów zwieńcza studia podstawowe. Składa się on z przedmiotowych egzaminów pisemnych z kursów podstawowych oraz pisemnej pracy domowej. Pisemna praca domowa powinna być zaliczona do końca trzeciego semestru studiów.

Wielu naszych studentów, po zdaniu egzaminu kończącego pierwszą część studiów, decyduje się na semestralny lub roczny wyjazd na studia na jednym z naszych ponad 170 zagranicznych uniwersytetów partnerskich

Studia zasadnicze

Następujące po studiach podstawowych studia zasadnicze składają się z dwóch części, które z reguły przebiegają równocześnie. Studenci uczęszczają na wykłady pogłębiające ich wiedzę w dziedzinie prawa cywilnego, karnego i publicznego. Z tych trzech obligatoryjnych dziedzin zaliczyć należy egzaminy i domowe prace pisemne w ramach tzw. „ćwiczeń dla zaawansowanych”. Oprócz nich wybiera się ścieżkę specjalizacji. Z oferowanych przez wydział siedmiu specjalizacji wybrać należy jedną. Zgodnie z profilem Viadriny prawo międzynarodowe i prawo europejskie odgrywają w ramach specjalizacji szczególną rolę. Oprócz klasycznych studiów prawa europejskiego i międzynarodowego wybrać można europejskie lub międzynarodowe prawo karne, cywilne i gospodarcze. Unikatem na skalę niemiecką są oferowane przez nas specjalizacje prawa medialnego oraz prawa polskiego. Wielu studentów wybiera też specjalizację z prawa karnego.

Faza egzaminacyjna

Studia kończą się sesją egzaminacyjną, w ramach której studenci zdają egzamin prawniczy pierwszego stopnia.

Egzamin prawniczy pierwszego stopnia

Egzamin prawniczy w Niemczech podzielony jest we wszystkich uniwersytetach na część uniwersytecką i część zdawaną przed komisją państwową (część państwowa). Na ocenę końcową z egzaminu prawniczego pierwszego stopnia składają się w 1/3 oceny uzyskane w części uniwersyteckiej, a w 2/3 uzyskane w czasie części państwowej. Zakres materiału do zaliczenia w części państwowej określony jest przez przepisy prawa krajowego Brandenburgii. Część państwowa to siedem egzaminów pisemnych z trzech obligatoryjnych dziedzin prawa (prawa cywilnego, karnego i publicznego) oraz prawa europejskiego. Część uniwersytecka składa się natomiast z trzech elementów: egzaminu ustnego, egzaminu pisemnego (z reguły jest to kazus prawny do rozwiązania) oraz pisemnej pracy domowej (w większości przypadków jest to praca naukowa na dany temat) z wybranej uprzednio specjalizacji. Studenci egzaminowani są z materiału objętego wybraną przez nich w czasie studiów zasadniczych specjalizacją. Do części uniwersyteckiej i państwowej przystępować można równocześnie lub kolejno. Po ukończeniu studiów otrzymuje się tytuł „prawnika dyplomowanego“. Osoby, które nie zamierzają później wykonywać zawodu adwokata lub pracować w organach administracji państwowej, mogą już szukać z tym dyplomem szczęścia na rynku pracy.

Aplikacja

Po zdaniu egzaminu prawniczego pierwszego stopnia można na terenie całych Niemiec przystąpić do odbycia aplikacji. Okres aplikacji wynosi 2 lata. W czasie aplikacji aplikant poznaje różne zawody prawnicze w ramach odbywanych praktyk (tzw. stacji). Praktyka adwokacka trwa 9 miesięcy i jest tym samym najdłuższą. Oprócz niej odbywa się praktyki w sądach powszechnych, prokuraturze oraz administracji. Istnieje także możliwość wyboru miejsca jednej z praktyk (stacja fakultatywna) w zależności od własnych zainteresowań i przyjrzenie się np. pracy jednej z organizacji międzynarodowych. Aplikacja kończy się państwowym egzaminem prawniczym drugiego stopnia (egzamin asesorski). W zależności od przepisów danego prawa krajowego ma on różny przebieg. Zawsze jednak składa się z części pisemnej i ustnej, a czasem dochodzi także pisemna praca domowa. Po zdaniu egzaminu asesorskiego otrzymuje się tytuł tzw. „asesora” i uzyskuje kwalifikacje do wykonywania zawodu sędziego. Najważniejsze zawody prawnicze, a w szczególności zawód adwokata oraz notariusza wymagają od kandydatów uzyskania kwalifikacji do wykonywania zawodu sędziego. Wszystkie inne zawody prawnicze, w szczególności w administracji, gospodarce oraz w stowarzyszeniach można wykonywać po zdaniu egzaminu asesorskiego.